Nie żyje Zygmunt Kędzierski. Wybitny twórca ludowy i ambasador kultury Borów Tucholskich miał 77 lat

Bory Tucholskie straciły kolejną ważną postać związaną z kulturą i sztuką regionu. W poniedziałek, 5 października, w wieku 77 lat zmarł Zygmunt Kędzierski - uznany twórca ludowy, rzeźbiarz i malarz, od dziesięcioleci zaangażowany w zachowanie i popularyzowanie regionalnego dziedzictwa. Jego prace znajdują się w zbiorach muzealnych i prywatnych w Polsce oraz poza granicami kraju.

Z twórczością Zygmunta Kędzierskiego mieliśmy okazję spotykać się przede wszystkim w Tucholi. Wielu z Was z pewnością oglądało jego prace podczas wystaw i wydarzeń poświęconych kulturze Borów Tucholskich. Jeszcze w marcu tego roku dzieła Zygmunta Kędzierskiego i jego żony Franciszki prezentowane były w Muzeum Borów Tucholskich w Tucholi na wystawie malarstwa religijnego inspirowanego sztuką ludową. Artysta był jednak znany znacznie szerzej. Wiadomość o jego śmierci wywołała liczne reakcje przedstawicieli samorządów, instytucji kultury, muzeów, współpracowników i osób, które przez lata miały okazję go poznać.

Rzeźbiarz, malarz i kontynuator tradycji
Zygmunt Kędzierski był jednym z cenionych współczesnych twórców ludowych związanych z Borami Tucholskimi i Kaszubami. Szczególne miejsce w jego dorobku zajmowała sztuka sakralna. Rzeźbił w drewnie, zajmował się malarstwem na szkle, wykonywał ludowe zabawki i drewniane formy piernikarskie. W jego pracach pojawiały się przedstawienia Chrystusa, Matki Bożej, Piety oraz świętych związanych między innymi z lokalną tradycją Borów Tucholskich i Kaszub. Tworzył również szopki oraz sceny rodzajowe przedstawiające życie dawnej wsi. Muzeum Etnograficzne im. Marii Znamierowskiej-Prüfferowej w Toruniu określiło go jako „uznanego artystę, kontynuatora tradycji dawnej rzeźby ludowej i malarstwa na szkle”. Z placówką współpracował od początku lat 80. XX wieku. W jej kolekcji znajduje się obecnie kilkadziesiąt jego prac reprezentujących różne okresy działalności artystycznej.

Tworzył wspólnie z żoną Franciszką
Szczególne miejsce w działalności Zygmunta Kędzierskiego zajmowała współpraca z żoną Franciszką. Jak przypomina Urząd Gminy w Kęsowie, często malowała ona wykonane przez męża rzeźby. W ten sposób ich działalność artystyczna wzajemnie się uzupełniała. Małżeństwo wspólnie prowadziło także warsztaty, podczas których przekazywało kolejnym pokoleniom wiedzę o tradycyjnym rękodziele, rzeźbie i malarstwie na szkle. W marcu tego roku prace obojga mogliśmy oglądać również w Muzeum Borów Tucholskich w Tucholi na ekspozycji poświęconej malarstwu religijnemu inspirowanemu sztuką ludową. Była to jedna z wielu okazji, podczas których mieszkańcy naszego regionu mogli bezpośrednio zetknąć się z ich dorobkiem.

Pan Zygmunt wraz z żoną Franciszką zostali wyróżnieni jako współautorzy marcowej wystawy w Muzeum Borów Tucholskich.

Od ponad 40 lat związany z gminą Kęsowo
Od 1983 roku Zygmunt Kędzierski mieszkał w Przymuszewie w gminie Kęsowo. To właśnie tam przez ponad cztery dekady tworzył i angażował się w życie lokalnej społeczności. Współpracował między innymi z samorządem, Biblioteką-Centrum Kultury w Kęsowie, szkołą, świetlicami, sołectwem Przymuszewo i kołami gospodyń wiejskich. Organizował plenery rzeźbiarskie, warsztaty i spotkania. Uczył także dzieci podstaw rzeźby, pokazując im nie tylko sam warsztat, ale również znaczenie lokalnej tradycji. Wójt gminy Kęsowo Radosław Januszewski wspomina, że artysta kochał gminę, Bory Tucholskie i twórczość ludową, a wraz z żoną Franciszką tworzył wyjątkowy duet artystyczny. „Odszedł nasz wielki artysta, ale jego talent i dzieła pozostaną z nami na zawsze” - napisał wójt. Januszewski zwrócił także uwagę, że twórczość Zygmunta Kędzierskiego przyczyniała się do promocji gminy Kęsowo w Polsce i poza jej granicami. Wspominał również ich ostatnie spotkanie podczas tegorocznych dożynek wojewódzkich w Rypinie oraz wielogodzinne rozmowy o kulturze, tradycjach, zwyczajach ludowych i ludziach.

„Niestrudzony popularyzator kultury i tradycji Borów Tucholskich”
Zygmunta Kędzierskiego pożegnał również marszałek województwa kujawsko-pomorskiego Piotr Całbecki. Nazwał go wybitnym twórcą ludowym oraz „niestrudzonym popularyzatorem kultury i tradycji Borów Tucholskich”. Marszałek przypomniał również o działalności społecznej i edukacyjnej artysty. Kędzierski przez wiele lat pełnił funkcję prezesa bydgosko-toruńskiego oddziału Stowarzyszenia Twórców Ludowych, integrując środowisko i zabiegając o zachowanie jego dorobku. Za swoją działalność został uhonorowany między innymi Złotym Krzyżem Zasługi i Brązowym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”. Otrzymał także Anioła Powiatu Tucholskiego oraz tytuł „Zasłużony dla Gminy Kęsowo”. W 2020 roku świętował 50-lecie pracy twórczej. Piotr Całbecki podkreślił, że miał okazję wielokrotnie spotykać się i współpracować z artystą przy przedsięwzięciach związanych z kulturą województwa.

Jego prace trafiły również do Muzeum Toruńskiego Piernika
Zygmunt Kędzierski należał także do nielicznych współczesnych polskich twórców drewnianych form piernikarskich. Przez ponad dekadę współpracował z Muzeum Toruńskiego Piernika, dla którego wykonywał formy wykorzystywane w projektach edukacyjnych, wystawienniczych i promocyjnych. Pracownicy muzeum wspominają jego własny, wypracowany przez lata styl, ale również chęć dzielenia się wiedzą. Wraz z żoną prowadził tam warsztaty i spotkania dla osób poznających rzeźbę oraz malarstwo na szkle. Muzeum pożegnało artystę, przypominając jego słowa: „Klocek lipy, topoli czy olchy Cię nie oszuka. Im więcej serca w nie włożysz, tym piękniej odpowie”.

Kolejna strata dla kultury Borów Tucholskich

Śmierć Zygmunta Kędzierskiego jest kolejną w ostatnich miesiącach stratą dla środowiska związanego z kulturą i dziedzictwem Borów Tucholskich. W sierpniu tego roku zmarł Andrzej Mięsikowski (drugi od prawej), kolejna ważna postać związana z regionalną twórczością.

Pogrzeb Zygmunta Kędzierskiego
Uroczystości pogrzebowe odbędą się w piątek, 9 października. O godz. 10:00 w kościele parafialnym pw. św. Katarzyny Aleksandryjskiej w Śliwicach odprawiona zostanie msza żałobna. Po nabożeństwie nastąpi odprowadzenie urny z prochami Zmarłego na cmentarz parafialny w Śliwicach. Różaniec w intencji Zygmunta Kędzierskiego odmawiany jest codziennie o godz. 17:00 w kaplicy w Drożdzienicy.

Mat. red., Piotr Całbecki, Muzeum Toruńskiego Piernika, UG w Kęsowie, Radosław Januszewski, Muzeum Etnograficzne im. Marii Znamierowskiej-Prüfferowej w Toruniu